Περιεχόμενα

• Γιατί αυγά και γιατί κόκκινα;
• Γιατί τα τσουγκρίζουμε;

Μεγάλη Πέμπτη σήμερα και όπως προβλέπει η παράδοση πολύς κόσμος είθισται να βάφει κόκκινα αυγά ενόψει της Ανάστασης και της Κυριακής του Πάσχα. Το βάψιμο των κόκκινων αυγών είναι ένα από εκείνα τα τελετουργικά της Μεγάλης εβδομάδας και του Πάσχα που συμπίπτουν με τον ερχομό της άνοιξης και την αναγέννηση της φύσης.

Μάλιστα, μπορεί ορισμένα έθιμα και τελετουργικά να αλλάζουν από περιοχή σε περιοχή της Ελλάδας, αλλά το βάψιμο των κόκκινων αυγών της Μεγάλη Πέμπτη δεν είναι ένα από αυτά που διαφοροποιούνται. Αντιθέτως, το βάψιμο των κόκκινων αυγών και το τσούγκρισμά τους μετά την Ανάσταση είναι ένα από τα τελετουργικά που παραμένουν σταθερά όντας ίδια σε κάθε περιοχή της χώρας αλλά και διαχρονικά, αφού παραμένει σταθερά ένα από τα πιο δημοφιλή έθιμα. Πώς προέκυψε, όμως, αυτό το έθιμο;

Γιατί αυγά και γιατί κόκκινα;

Το ίδιο το αυγό αποτελεί εδώ και αιώνες σύμβολο της αναγέννησης της ζωής που κρυμμένη μέσα στο αυγό μεγαλώνει σιγά σιγά. Το βάψιμο είναι μια τελετουργική χρήση των άφθονων αυτή την εποχή αυγών ενώ υπάρχουν διάφοροι θρύλοι σχετικά με το πως συνδέθηκε με τη χριστιανική παράδοση.

Όσον αφορά το θέμα του κόκκινου χρώματος η αλήθεια πως υπάρχουν πολλές και διαφορετικές ερμηνείες. Η επικρατέστερη είναι αυτή που υποστηρίζει πως το κόκκινο συμβολίζει το αίμα του Χριστού και τη θυσία του για τους ανθρώπους.

Μια εκδοχή εντοπίζει την αφετηρία της παράδοσης των κόκκινων αυγών στο πρόσωπο της Μαρίας Μαγδαληνής: μετά την ανάσταση του Χριστού, η Μαρία Μαγδαληνή επισκέφτηκε τον αυτοκράτορα της Ρώμης και τον χαιρέτησε λέγοντας «Χριστός Ανέστη». Ο αυτοκράτορας λέγεται ότι απάντησε «ο Χριστός Ανέστη, όπως αυτό το αυγό είναι κόκκινο» δείχνοντας ένα αυγό που βρισκόταν πάνω στο τραπέζι. Προς μεγάλη έκπληξη όλων, το αυγό έγινε μπροστά στα μάτια τους κατακόκκινο και η Μαρία Μαγδαληνή βρήκε ευκαιρία να κατηχήσει τον αυτοκράτορα στον χριστιανισμό.

Μια άλλη ερμηνεία λέει πως η Παναγία πήρε ένα καλάθι αυγά και τα πρόσφερε στους φρουρούς του Ιησού, ικετεύοντάς τους να μην τον βασανίσουν. Όταν τα δάκρυά της έπεσαν πάνω στα αυγά, τότε αυτά βάφτηκαν κόκκινα.

Ως σύμβολο της γέννησης πάντως τα αυγά είχαν συνδυαστεί ακόμα νωρίτερα με παγανιστικές παραδόσεις και γιορτές της άνοιξης, που σχετίζονταν με την αναγέννηση της ζωής μετά το χειμώνα. Κάποιοι λαογράφοι εκτιμούν ότι το έθιμο του αυγού έχει τις ρίζες του στην αρχαία Αίγυπτο και την Περσία, όπου φίλοι και συγγενείς αντάλλαζαν αυγά κάθε εαρινή ισημερία.

Γιατί τα βάφουμε τη Μεγάλη Πέμπτη;

Είθισται να βάφουμε πάντα τα αυγά τη Μεγάλη Πέμπτη, για να τιμήσουμε τη σταύρωση και τα πάθη του Χριστού. Μάλιστα παλιά τα έβαφαν αργά τη νύχτα και ήταν πάντα κόκκινα, συμβολίζοντας το αίμα Του. Γι’ αυτό και η Μεγάλη Πέμπτη λεγόταν και Κοκκινοπέφτη.

Σε κάποιες περιοχές της Βόρειας Ελλάδας μάλιστα την ίδια μέρα κρεμούσαν και κόκκινα πανιά στα παράθυρα μετά το βάψιμο των αυγών για να ξορκίσουν το κακό μάτι. Σε όλη την Ελλάδα έχουν και κάποιες δικές τους παραδόσεις. Στην Κέρκυρα για παράδειγμα, βάφουν 12 αυγά για κάθε Ευαγγέλιο ή τόσα, όσα τα μέλη της κάθε οικογένειας. Μόνο που τ’ αυγά στην Κέρκυρα βάφονταν πάντα «φυσικά», μέσα σε νερό που προηγουμένως είχαν βραστεί για ώρα παντζάρια ή φλούδια κρεμμυδιών ή ρίζες που οι ντόπιοι έβγαζαν από το όρος του Παντοκράτορα. Επίσης, υπάρχει ένας θρύλος σύμφωνα με τον οποίο παλιά, στις νότιες περιοχές του νησιού, έβαφαν τα αυγά με φύκια της θάλασσας.

Γιατί τα τσουγκρίζουμε;

Το αγαπημένο πασχαλινό έθιμο αν και στην Ελλάδα «τιμάται» πολύ, έχει τις ρίζες του στο εξωτερικό. Συγκεκριμένα, το τσούγκρισμα των αυγών ξεκίνησε μάλλον στη Βόρεια Αγγλία ως ένα παιχνίδι. Όπως γίνεται και στο καθιερωμένο πλέον έθιμο, δύο άτομα τσούγκριζαν τα αυγά και ο κάτοχος του πιο «γερού» αυγού ήταν ο νικητής.

Βέβαια, ως προς τα κόκκινα αυγά αξίζει να σημειωθεί ότι το πρώτο αυγό που βάφεται σε κάθε σπίτι ανήκει στην Παναγία και δεν πρέπει να το τσουγκρίζουμε. Μάλιστα, ως και σήμερα πολλοί άνθρωποι ακολουθούν πιστά αυτό το έθιμο κρατώντας στο εικονοστάσι τους το πρώτο κόκκινο αυγό όλο το χρόνο μέχρι το επόμενο Πάσχα υποστηρίζοντας ότι αυτό δεν χαλάει καθ’ όλη τη διάρκεια της χρονιάς.

neolaia.gr