Μία πρόσφατη έρευνα από το Πανεπιστήμιο Toledo στο Οχάιο επεσήμανε πως τα παιδιά με αφθονία παιχνιδιών προβαίνουν σε λιγότερο ποιοτικό παιχνίδι. Στην πράξη αυτό σημαίνει πως όσο περισσότερα παιχνίδια έχει ένα παιδί τόσο περισσότερο δυσκολεύεται να αφοσιωθεί σε ένα παιχνίδι και ως αποτέλεσμα χρησιμοποιεί λιγότερο την φαντασία του και άρα την δημιουργικότητα του. Αντίστροφα, ο περιορισμός των παιχνιδιών αυξάνει την γνωστική ανάπτυξη. Πράγματι, βρέθηκε πως παιδιά νηπιαγωγείου στα οποία δόθηκαν μόνο 4 παιχνίδια έπαιζαν με μεγαλύτερη φαντασία και για περισσότερο χρόνο συγκριτικά με αντίστοιχη ομάδα νηπίων που τους δόθηκαν ο τετραπλάσιος αριθμός παιχνιδιών. Πώς άραγε έπαιζαν παλαιότερα τα παιδιά όπου δεν υπήρχε η πληθώρα τόσων παιχνιδιών; Η απάντηση είναι απλή: έπαιζαν με ευρηματικότητα, με αυτοσχέδια παιχνίδια, είχαν περισσότερη επαφή με την φύση και μεγαλύτερη σωματική δραστηριότητα.

 Πώς γίνεται όμως να πούμε «όχι» σε ένα παιδί για την αγορά ενός νέου παιχνιδιού όταν τα ερεθίσματα είναι πλέον παντού; Οι τρόποι είναι πολλοί και όχι δύσκολοι. Ίσως το μόνο που χρειάζεται είναι να θυμηθούμε τους δικούς μας εαυτούς σαν παιδιά. Αρχικά, οι γονείς οφείλουμε να δώσουμε το καλό παράδειγμα στα παιδιά μας. Να μην είμαστε οι ίδιοι άπληστοι, όχι φυσικά με παιχνίδια, αλλά με υλικά αγαθά γενικότερα. Να μην μπερδεύουμε το «υπάρχω» με το «έχω».  Δυστυχώς, συχνά η καθημερινότητα και οι εργασιακές απαιτήσεις των γονιών αποτελούν τροχοπέδη στην σχέση τους με τα παιδιά μειώνοντας σημαντικά τον κοινό δημιουργικό χρόνο. Έτσι, οι γονείς, καθοδηγούμενοι συχνά από ενοχικά στοιχεία, ικανοποιούμε τις παροδικές τους επιθυμίες νιώθοντας πως θα τα βλάψουμε ανεπανόρθωτα αν δεν το κάνουμε, αγνοώντας συχνά τις ζωτικές τους ανάγκες για επικοινωνία, κατανόηση, σωματική επαφή, τρυφερότητα. Τίνος τις επιθυμίες άραγε ικανοποιούμε έτσι; Των παιδιών ή τις δικές μας; Ας ξοδέψουμε περισσότερο χρόνο παρά χρήματα με τα παιδιά μας. Το αντίθετο είναι απλά μία έκκληση σε αυτά, φωνάζοντας σιωπηρά «αγάπα με, είμαι καλός γονιός». Ας επενδύσουμε σε απλά πράγματα χωρίς έξοδα που θα βοηθήσουν τα παιδιά να εκτιμούν την ομορφιά γύρω τους και να βρίσκουν απόλαυση σε μικρές χαρές της ζωής. Για παράδειγμα, μία βόλτα στο πάρκο, ένα πικ-νικ στο βουνό, το μάζεμα των λουλουδιών την άνοιξη.

Τα παιδιά στα οποία προσφέρεται ό,τι επιθυμούν χωρίς να μάθουν να περιμένουν ή να κοπιάσουν είναι πιθανόν να βιώσουν απογοήτευση στην ενήλικη ζωή όταν δεν μπορεί να ικανοποιηθεί κάθε τους επιθυμία. Είναι ιδιαίτερα ωφέλιμο για την ενήλικη ζωή τα παιδιά να μάθουν να περιμένουν ή ακόμα και να δουλεύουν για να αποκτήσουν αυτό που επιθυμούν. Για παράδειγμα, το καινούριο παιχνίδι μπορούν να το αποκτήσουν στα γενέθλια ή ακόμα και να κοπιάσουν γι’ αυτό μαζεύοντας χρήματα στον κουμπαρά τους. Ας μην νιώθουμε τύψεις αν το παιδί μας ξοδέψει το περιορισμένο χαρτζιλίκι του για ένα παιχνίδι, ενώ εμείς μπορούμε να το αγοράσουμε πιο άνετα. Ακόμα και ένα μικρό παιδί μπορεί να μάθει πώς οι επιθυμίες του δεν καλύπτονται αυτόματα και χωρίς καμιά προσπάθεια εκ μέρους του. Και αν το παιδί τα θέλει όλα στο κατάστημα παιχνιδιών ή αν τα χρήματα του δεν φτάνουν γι αυτό που επιθυμεί; Τότε τι γίνεται; Αρπάξτε την ευκαιρία για ένα ακόμα παιδικό «μάθημα» για την ενήλικη ζωή. Ναι, δεν μπορούμε να τα έχουμε όλα. Ας βάλουμε προτεραιότητες στο τι θα θέλαμε περισσότερο και αν αυτό τελικά είναι πιο ακριβό από τα διαθέσιμα μας χρήματα. τότε δεν πειράζει, καθώς αυτό που χρειάζεται είναι λίγη υπομονή ακόμα. Έτσι,  το παιδί όχι μόνο καλλιεργεί την υπομονή αλλά το βοηθάμε να ονειρεύεται γι αυτό που θα αποκτήσει μελλοντικά, να στερηθεί και να κοπιάσει για να το αποκτήσει . Κυρίως, όμως το βοηθάμε να αποδεσμευτεί από την φαντασίωση της «παιδικής παντοδυναμίας». Της πεποίθησης δηλαδή ότι «εγώ είμαι το κέντρο του κόσμου και όλα περιστρέφονται γύρω από εμένα». Ας επενδύσουμε στην «ψυχική αφθονία» των παιδιών και όχι στα υλικά τους αγαθά. Υπάρχει κίνδυνος η πληθώρα αγαθών να μπερδευτεί με το συναίσθημα, να μην αναγνωρίζουν την καλοπροαίρετη χειρονομία και την αξία της κάθε προσφοράς, αν δεν πληροί τα δικά τους κριτήρια επιθυμιών.

Καλλιεργήστε την ενσυναίσθηση και την προσφορά σε άλλα παιδιά που πιθανόν να έχουν λιγότερες ευκαιρίες απόκτησης αγαθών. Κάντε μαζί ένα ξεκαθάρισμα στα παιχνίδια και στα ρούχα όχι μόνο που πια δεν θέλει, αλλά ίσως και μερικά από αυτά που θέλει, εξηγώντας πως θα δώσει χαρά σε άλλα παιδιά που έχουν λιγότερα από εκείνο.   

Τα παιδιά δεν γεννιούνται άπληστα. Οι γονείς καλλιεργούν την απληστία και ως αποτέλεσμα καλλιεργούν μετέπειτα ανικανοποίητους ενήλικες που θα τους φταίνε τα πάντα, που δεν θα βρίσκουν χαρά σε απλά πράγματα που οι συναισθηματικές και ψυχικές τους «μπαταρίες» θα είναι σε συνεχή αναζήτηση για πλήρη φόρτιση. Άραγε αν τα παιδιά μας μπορούσαν να διαλέξουν τι θα τα κάνει ευτυχισμένα τι θα διάλεγαν; Μία οικογενειακή μέρα στην φύση γεμάτη με γέλια και παιχνίδια ή μία επίσκεψη σε ένα πολυκατάστημα παιχνιδιών; Οι αναμνήσεις είναι αυτές που θα καθορίσουν και θα χτίσουν την μετέπειτα ψυχοσύνθεση των παιδιών. Η οποία είναι ικανή να βελτιώσει την ψυχική τους ανθεκτικότητα, ώστε να μπορέσουν να σταθούν στις δυσκολίες και τις προκλήσεις της ζωής χωρίς να χαθούν και να περιπλανιούνται στις αναζητήσεις τους.

Σουλτάνα Κωστοπούλου

Εκπαιδευτικός ΠΕ71 ΚΕΔΑΣΥ Κεφαλληνίας

Μάρτιος 2026