Ολόκληρη η Κεφαλονιά συνεχίζει να παραμένει συντετριμμένη από την απώλεια της Μαρίας Λαδά, της 67χρονης γυναίκας που έχασε τη ζωή της έπειτα από σοβαρό τραυματισμό κατά την αποβίβασή της στο αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος», σε ένα τραγικό περιστατικό που έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό για την προσβασιμότητα και την ασφάλεια στους δημόσιους χώρους. 

Η Μαρία Λαδά δεν ήταν απλώς μία γυναίκα που έδωσε τη δική της δύσκολη μάχη με την αναπηρία. Ήταν ιδρυτικό μέλος της ένωσης ΑμεΑ «Υπερίων» στην Κεφαλονιά, ενεργή υπερασπίστρια των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία και μια προσωπικότητα με ουσιαστική κοινωνική παρουσία, που διεκδικούσε σταθερά ίσες ευκαιρίες, ασφαλείς υποδομές και συνθήκες αξιοπρέπειας για όλους. 

Η φωνή της ακούστηκε ξανά δημόσια και με ιδιαίτερη συγκινησιακή φόρτιση στο πλαίσιο της εκδήλωσης – αφιέρωμα για την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, που πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 8 Μαρτίου στο Δημοτικό Θέατρο Αργοστολίου. 

Η εκδήλωση συνδιοργανώθηκε από το Συμβουλευτικό Κέντρο Γυναικών Κεφαλονιάς, τον Δήμο Αργοστολίου, το Τμήμα Ψηφιακών Μέσων και Επικοινωνίας του Ιονίου Πανεπιστημίου, το Europe Direct Ιονίων Νήσων – Ιόνιο Πανεπιστήμιο και τη Women Act.

Η διοργάνωση ήταν αφιερωμένη στον διαρκή αγώνα των γυναικών για ισότητα, σεβασμό και ασφάλεια, ενώ ανέδειξε παράλληλα την ανάγκη ευαισθητοποίησης της κοινωνίας απέναντι σε φαινόμενα έμφυλης βίας, διακρίσεων και στερεοτύπων. 

Το μήνυμα της καθηγήτριας Αναστασίας Κατσαουνίδου, επίκουρης καθηγήτριας στο τμήμα ψηφιακών μέσων και επικοινωνίας  και η προβολή του βίντεο 

Στην έναρξη της αναφοράς στη Μαρία Λαδά, η Κα Κατσαουνίδου,  έδωσε το στίγμα της σημασίας που είχε η παρουσία της, τονίζοντας ότι η κοινωνία έχει περάσει «από τη σιωπή» σε μια εποχή όπου πλέον μιλά, όμως εξακολουθεί να έχει χρέος να μιλήσει πιο καθαρά και πιο θαρραλέα για τις γυναίκες που αμείβονται λιγότερο, για τις γυναίκες που φοβούνται ή δολοφονούνται, αλλά και για τους ανθρώπους που δεν προστατεύονται όπως θα έπρεπε. Υπογράμμισε μάλιστα ότι ο δρόμος μέχρι την ουσιαστική ισότητα και την πραγματική προστασία παραμένει μακρύς. 

Αναφερόμενη ειδικά στη Μαρία Λαδά, σημείωσε ότι πριν από λίγο καιρό είχε επισκεφθεί το Τμήμα Ψηφιακών Μέσων και Επικοινωνίας, όπου συζήτησε με τους φοιτητές, απάντησε σε ερωτήσεις και μοιράστηκε βιώματα ζωής. Όπως επισήμανε, η Μαρία Λαδά δεν μίλησε ως θύμα, αλλά μίλησε με δύναμη.

Από εκείνη τη συνάντηση, όπως έγινε γνωστό, ο Χρήστος Στόικος, η Μελίνα Θεοδοσίου και η Σοφία Μαρμαρίδου, φοιτητές του Τμήματος Ψηφιακών Μέσων και Επικοινωνίας, επιμελήθηκαν ένα ολιγόλεπτο βίντεο, με σκοπό να το αξιοποιήσει η ίδια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ωστόσο, η καθηγήτρια ανέφερε με εμφανή συγκίνηση ότι η πραγματικότητα τα έφερε διαφορετικά και η Μαρία δεν πρόλαβε να το δει. 

Μέσα από τα λόγια της κατέθεσε με καθαρότητα και ειλικρίνεια την προσωπική της διαδρομή, μιλώντας όχι μόνο για την ασθένειά της, αλλά και για τις κοινωνικές ανισότητες, τους θεσμικούς αποκλεισμούς, τη δύναμη της οικογένειας, την ανάγκη της αυτονομίας και την πίστη στον εαυτό της.

Η ίδια είχε δηλώσει ότι έπασχε από ένα σπάνιο σύνδρομο, το σύνδρομο Μόρκιο, το οποίο, όπως εξήγησε, ευθυνόταν τόσο για τον νανισμό της όσο και για τις αλλοιώσεις όλων των αρθρώσεών της. Είχε διαγνωστεί μετά την ηλικία των δέκα ετών και, όπως είπε, έως τότε δεν ξεχώριζε σε τίποτα από τα υπόλοιπα παιδιά ή από τα αδέλφια της. Το πρώτο σύμπτωμα, όπως ανέφερε, ήταν ότι σταμάτησε να ψηλώνει, με αποτέλεσμα να μείνει «στο ύψος σαν ένα κορίτσι δέκα ετών», ενώ άρχισε σταδιακά να αντιμετωπίζει προβλήματα και στη βάδιση. 

Είχε νοσηλευτεί σε δύο νοσοκομεία, ωστόσο, όπως εξήγησε, εκείνη την εποχή οι δυνατότητες της επιστήμης για την αντιμετώπιση του συγκεκριμένου προβλήματος ήταν εξαιρετικά περιορισμένες. Παρότι έγινε γνωμάτευση για την πάθησή της, δεν υπήρξε τρόπος να ανακοπεί η εξέλιξή της.

{https://youtu.be/Ge_Fw_8vJlQ/}

Το όνειρο που δεν της επέτρεψαν να ακολουθήσει

Η Μαρία Λαδά είχε πει ότι το όνειρό της ήταν να γίνει εκπαιδευτικός, και μάλιστα δασκάλα. Αυτός ήταν, όπως ανέφερε, ο πρώτος μεγάλος αποκλεισμός που βίωσε, καθώς δεν της επιτράπηκε να σπουδάσει αυτό που ήθελε λόγω του ύψους της. Είχε εξηγήσει ότι τότε υπήρχε συγκεκριμένο όριο ύψους για να μπορέσει κάποιος να γίνει εκπαιδευτικός και η ίδια, έχοντας πλήρη αυτογνωσία, γνώριζε πως αυτός ο δρόμος ήταν κλειστός. 

Παρά την απογοήτευσή της, δεν εγκατέλειψε την προσπάθεια. Όπως είχε πει χαρακτηριστικά, «άλλαξα πορεία, δεν τα παράτησα». Γι’ αυτό και παρακολούθησε μαθήματα σε ιδιωτική σχολή οικονομικών, επιδιώκοντας να μπορέσει να σταθεί επαγγελματικά. Ωστόσο, και εκεί, όπως τόνισε, οι πόρτες ήταν κλειστές για τα άτομα με αναπηρία, καθώς απαιτούνταν να είναι κανείς «υγιής και αρτιμελής».

Η απόρριψη από την αγορά εργασίας

Η ίδια είχε περιγράψει και την εμπειρία της από τη συμμετοχή της στην τότε Αγροτική Τράπεζα στο Ληξούρι, όπου, όπως εξήγησε, υπέγραψε υπεύθυνη δήλωση ότι ήταν υγιής και αρτιμελής, γνωρίζοντας τυπικά ότι αυτό δεν ανταποκρινόταν στην κρατική αντίληψη για την αναπηρία. Είχε επισημάνει όμως ότι η ίδια έτσι αισθανόταν. Όπως είπε, «δεν ένιωθα ότι έχω αναπηρία με την έννοια που το έβλεπε η πολιτεία».

Την επόμενη ημέρα, ωστόσο, ο διευθυντής την ενημέρωσε ότι δεν μπορούσε να συμμετάσχει, εξαιτίας των προβλημάτων υγείας της. Ανακαλώντας εκείνη τη στιγμή, είχε πει με συγκρατημένη δύναμη: «Δεν ούρλιαξα, δεν φώναξα, όμως έκλαψα».

Η οικογένεια, η μητέρα και η παρακαταθήκη της αυτονομίας

Μιλώντας για την οικογένειά της, είχε εξηγήσει ότι ήταν οκταμελής, με τα δύο πρώτα αδέλφια να είναι ετεροθαλή, ενώ τα δύο τελευταία παιδιά της οικογένειας γεννήθηκαν με το ίδιο ακριβώς σύνδρομο, το Μόρκιο.

Ιδιαίτερα συγκινητική ήταν η αναφορά της στη μητέρα τους, για την οποία τόνισε ότι τους αποδέχτηκε, τους αγάπησε και τους προστάτευσε χωρίς ποτέ να τους δει ως διαφορετικούς ανθρώπους. Η ίδια θυμόταν έντονα τα λόγια που τους επαναλάμβανε διαρκώς: «Προσπαθήστε να πάρετε τη ζωή στα χέρια σας. Δεν περιμένετε από κανέναν να σας βοηθήσει. Η ζωή είναι δική σας. Και εσείς θα πρέπει να παλέψετε για τα δικαιώματά σας, για την οικονομική σας ανεξαρτησία». 

Η Μαρία Λαδά είχε τονίσει ότι αυτό το μήνυμα ρίζωσε βαθιά μέσα της και καθόρισε ολόκληρη τη ζωή της.

Η αξιοπρέπεια περνά και από την εργασία

Ανατρέχοντας σε παλιά μαθητικά της τετράδια, είχε πει ότι βρήκε μια έκθεση που είχε γράψει στο σχολείο με θέμα «Πώς θα αντιμετωπίζετε το μέλλον σας», στην οποία είχε ήδη εστιάσει στην επαγγελματική της αποκατάσταση. Για την ίδια, αυτό δεν ήταν μια απλή φιλοδοξία, αλλά όρος επιβίωσης με αξιοπρέπεια. 

Όπως είχε εξηγήσει, χωρίς επαγγελματική αποκατάσταση δεν θα μπορούσε να ζήσει με αξιοπρέπεια. Τελικά, τα μαθήματα οικονομικών που είχε παρακολουθήσει αποδείχθηκαν πολύτιμα, καθώς τα αξιοποίησε στην ατομική επιχείρηση του αδελφού της Δημήτρη, ο οποίος ήταν δύο χρόνια μεγαλύτερός της και έπασχε επίσης από το ίδιο σύνδρομο.

Οι επεμβάσεις και η μάχη για να κερδίσει χρόνο ζωής

Σε ηλικία 24 ετών, όπως περιέγραψε, τα προβλήματα στη βάδιση είχαν ενταθεί και οι πόνοι είχαν πολλαπλασιαστεί σε τέτοιο βαθμό που δεν της επέτρεπαν να κυκλοφορεί ελεύθερα. Τότε βρέθηκε στο νοσοκομείο ΚΑΤ, σε ειδικό τμήμα σπονδυλοδεσίας.

Είχε πει ότι αισθάνθηκε τυχερή, καθώς οι γιατροί αποφάσισαν να προχωρήσουν σε επέμβαση παρότι είχε ξεπεράσει το ηλικιακό όριο για τέτοιου είδους χειρουργική αντιμετώπιση. Κατά τη διάρκεια της επέμβασης χρειάστηκε να της αφαιρεθεί ένα πλευρό, ώστε να χρησιμοποιηθεί για την αποκατάσταση της σπονδυλικής στήλης. Όπως ανέφερε, οι γιατροί είχαν εκτιμήσει ότι χωρίς αυτή την επέμβαση υπήρχε σοβαρός κίνδυνος να υποστεί τετραπληγία. Μάλιστα, είχε αναφέρει ότι αυτό συνέβη στον αδελφό της Δημήτρη, ο οποίος δεν θέλησε να προχωρήσει στην ίδια χειρουργική λύση.

Απέναντι σε εκείνο το δίλημμα, η ίδια είχε λειτουργήσει ψύχραιμα και με λογική, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Αφού είναι έτσι τα δεδομένα, καλό είναι να κερδίσω έστω τα δέκα χρόνια».

«Αναπηρία σημαίνει αναπηρία και όχι ανικανότητα»

Σε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία της συνέντευξής της, η Μαρία Λαδά είχε τονίσει ότι κατάφερε να διαψεύσει όσους την υποτίμησαν και όσες αντιλήψεις επιχείρησαν να την κρατήσουν στο περιθώριο. Είχε απαντήσει ξεκάθαρα ότι «ναι, τον διέψευσα», αναφερόμενη στον νομοθέτη και στο πλαίσιο αποκλεισμών που βίωσε. 

Το σημαντικότερο, όπως είπε, ήταν ότι απέδειξε πως «αναπηρία σημαίνει αναπηρία και όχι ανικανότητα». Είχε επισημάνει ότι όλοι οι άνθρωποι μπορούν, αρκεί να τους δοθεί η δυνατότητα να αποδείξουν τι πραγματικά μπορούν να κάνουν. Τόνισε επίσης ότι τα άτομα με αναπηρία δεν είναι άνθρωποι «για το περιθώριο», αλλά άνθρωποι που μπορούν να συμμετέχουν ενεργά σε όλους τους τομείς της κοινωνικής ζωής.

Τα μεγαλύτερα εμπόδια που της έβαλε το κράτος

Αναφερόμενη στα μεγαλύτερα εμπόδια που συνάντησε από το ελληνικό κράτος, είχε επισημάνει ως βασικότερο την απόρριψη που βίωσε στα νεανικά της χρόνια, όταν δεν της επετράπη να σπουδάσει αυτό που αγαπούσε. Ένα δεύτερο μεγάλο εμπόδιο ήταν η αδυναμία της να αποκτήσει μια θέση στην αγορά εργασίας και ειδικά στον δημόσιο τομέα. 

Ωστόσο, είχε ξεκαθαρίσει ότι ούτε τότε το έβαλε κάτω. Αντίθετα, επέμεινε, προσπάθησε και κατάφερε να σταθεί στα πόδια της. Μάλιστα είχε τονίσει ότι, αν δεν διέθετε οικονομική δυνατότητα μέσω της δουλειάς της, δεν θα είχε φτάσει εκεί που έφτασε, ούτε θα μπορούσε να αντεπεξέλθει στα έξοδα των χειρουργείων της.

Το περιβάλλον που δεν την έκανε να νιώσει διαφορετική

Παρά τις δυσκολίες που βίωσε σε θεσμικό επίπεδο, είχε τονίσει ότι το άμεσο περιβάλλον της δεν την αντιμετώπισε ποτέ ως διαφορετική. Είχε πει ότι ούτε οι δάσκαλοι, ούτε οι συμμαθητές, ούτε το σχολείο της την έκαναν να νιώσει ξένη ή μειονεκτική. 

Χαρακτηριστικά είχε δηλώσει: «Ποτέ δεν ένιωσα διαφορετική. Ίσως δεν έδωσα και γω αυτή την ευκαιρία».

Η προσβασιμότητα στον ψηφιακό κόσμο

Μιλώντας στους φοιτητές του Τμήματος Ψηφιακών Μέσων και Επικοινωνίας, στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη ενίσχυσης της προσβασιμότητας και στον ψηφιακό κόσμο. Είχε αναφέρει ότι συγκέντρωνε βιντεάκια και επιδίωκε να αναδείξει πόσο σημαντικό είναι το θέμα της πρόσβασης. 

Παράλληλα, είχε ξεκαθαρίσει ότι δεν ήθελε να εστιάζει μόνο στα αρνητικά. Αντιθέτως, ήθελε να αναδεικνύονται τα θετικά στοιχεία, τα θετικά βήματα που έχουν γίνει, αλλά και όσα απομένουν να γίνουν. Όπως είχε πει, όταν η προσοχή μένει μόνο στα αρνητικά, τότε εύκολα κυριαρχεί η μοιρολατρία.

Η πίστη στον εαυτό της 

Σε ερώτηση για το αν τη βοήθησε η πίστη, είχε απαντήσει με σαφήνεια ότι εκείνο που τη στήριξε ήταν πρωτίστως η πίστη στον εαυτό της. Είχε τονίσει ότι πάντα πίστευε πως μπορεί να τα καταφέρει και ότι δεν είχε αρνητικές σκέψεις. Όπως έλεγε η ίδια: «θα το κάνω γιατί το θέλω και το μπορώ». Και συμπλήρωνε με την ίδια αποφασιστικότητα: «δεν υποχωρώ».

Μια ζωή χωρίς δεύτερες σκέψεις

Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί και η καθαρότητα με την οποία απάντησε στο αν θα άλλαζε κάτι στην πορεία της ζωής της. Η απάντησή της ήταν κατηγορηματική: «ΟΧΙ. Δεν έχω μετανιώσει για τίποτα και για καμία μου απόφαση».

Είχε εξηγήσει ότι οι επιλογές της δεν υπήρξαν αποτέλεσμα φόβου, αλλά συνειδητής στάσης ζωής και λογικής. Για τον λόγο αυτόν δεν θεωρούσε ότι θα άλλαζε κάτι ουσιαστικό, ακόμη και αν γυρνούσε τον χρόνο πίσω ή ακόμη και αν, όπως είπε, «ξαναγεννιόμουν». Η μόνη πιθανή διαφοροποίηση που αναγνώριζε ήταν ότι ίσως να έκανε νωρίτερα τις επεμβάσεις της.

Οι δυσκολίες την έκαναν πιο δυνατή

 Απαντώντας στο αν όσοι στάθηκαν απέναντί της την έκαναν τελικά πιο δυνατή, είχε δηλώσει ότι, με τον τρόπο τους, ναι, την ενδυνάμωσαν. Παρότι ήθελαν να τη μειώσουν, εκείνοι της έδωσαν τελικά ώθηση. 

Όπως εξήγησε, όταν έβρισκε μπροστά της δυσκολίες δεν παραιτούνταν, αλλά προσπαθούσε να βρει λύση. Αυτή η στάση συνοψίστηκε στη φράση της: «Μα πρέπει να γίνει αυτό. Είναι κάτι της ζωής μου που πρέπει να γίνει. Πρέπει να πάω στο μαγαζί. Πρέπει να βρω λύση».

Το μήνυμα προς τους νέους και την κοινωνία

Η Μαρία Λαδά δεν περιορίστηκε σε μια γενική έκκληση για σεβασμό. Ζήτησε από τους νέους έμπρακτη στάση στην καθημερινότητα. Όπως είπε, όταν βλέπουν κάποιον να παρκάρει σε σημείο που δεν πρέπει, οφείλουν να του κάνουν παρατήρηση και να του λένε ότι αυτό είναι λάθος.

Ταυτόχρονα, μιλώντας για τις ημέρες που το σώμα της πονούσε και η κατάσταση γινόταν πιο δύσκολη, είχε εξηγήσει ότι δύναμη της έδινε να πάρει το αυτοκίνητο και να βγει μια βόλτα. Είχε πει ακόμη ότι ακολουθούσε αγωγή για τους πόνους, με μικρή δόση κορτιζόνης ώστε να περιορίζονται οι εξάρσεις, και ότι προσπαθούσε να αντιμετωπίζει γρήγορα κάθε έντονο πόνο, γιατί, όπως εξομολογήθηκε, όταν πονούσε έπεφτε και η ψυχολογία της.

Η συμβουλή της προς όσους δοκιμάζονται 

Στέλνοντας ένα τελευταίο μήνυμα προς τους ανθρώπους με αναπηρία που ίσως δεν διαθέτουν την ίδια στήριξη από οικογένεια ή φίλους, η Μαρία Λαδά τόνισε ότι το πρώτο βήμα είναι η αποδοχή αυτού που συμβαίνει στον καθένα. Από εκεί και πέρα, όπως είπε, χρειάζεται αισιοδοξία, θετικές σκέψεις και επιμονή.

Είχε καλέσει όσους δοκιμάζονται να μη τα παρατούν, αλλά στις δυσκολίες να αλλάζουν πορεία και να αναζητούν τον τρόπο να φτάσουν στον στόχο τους. Είχε απορρίψει καθαρά τη μοιρολατρία, λέγοντας ότι δεν πρέπει κάποιος να παγιδεύεται στη σκέψη «δεν το κάνω αυτό γιατί δεν μπορώ». Η δική της απάντηση ήταν ξεκάθαρη: «Όχι, μπορούμε. Πρέπει να βρούμε τον τρόπο που θα μπορέσουμε να φτάσουμε στο στόχο μας».

Μια παρακαταθήκη που μένει

Η Μαρία Λαδά έφυγε από τη ζωή με έναν τρόπο σκληρό και τραγικό, την ώρα που πήγαινε να καταθέσει τη φωνή και την εμπειρία της σε ένα διεθνές συνέδριο για σπάνιες ασθένειες. Όμως η ίδια είχε ήδη προλάβει να αφήσει πίσω της κάτι πολύ πιο ουσιαστικό από μια απλή δημόσια παρουσία. 

Άφησε μια μαρτυρία ζωής. Μια κατάθεση ψυχής. Μια διαρκή υπενθύμιση ότι η αναπηρία δεν είναι αδυναμία, ότι η αξιοπρέπεια δεν χαρίζεται αλλά κατακτιέται, και ότι η κοινωνία έχει ακόμη πολύ δρόμο να διανύσει ώστε οι έννοιες της ισότητας, της προσβασιμότητας και της ασφάλειας να αποκτήσουν πραγματικό περιεχόμενο.

Και ίσως αυτό που μένει πιο έντονα από τα λόγια της είναι ακριβώς εκείνη η φράση που συμπυκνώνει ολόκληρη τη στάση ζωής της: «Αναπηρία σημαίνει αναπηρία και όχι ανικανότητα».

Σύνταξη / Επιμέλεια : Χρήστος Λαμπράκης, INKEFALONIA NEWSROOM

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.