Εορτάζει το εκκλησάκι

του Αγίου Γεωργίου  στο  ομώνυμο  Κάστρο Παλικής

22 - 4- 2026

   «Ο Μπαμπάουλας» ήταν ο  κυνηγημένος Ριζοσπάστης  Νικόλαος Φ…

Γεράσιμος Σωτ. Γαλανός

Στα μεσόγεια της χερσονήσου της Παλικής  (ανάμεσα στα χωριά :  Ρίφι- Παρισάτα - Δεματορά  και Μονοπολάτα)  βρίσκεται  ύψωμα, που αναφέρεται από τα βυζαντινά χρόνια ως Κάστρο του Αγίου Γεωργίου.

Σύμφωνα με το Πρακτικό της Λατινικής Επισκοπής του 1264,  ήταν σπουδαίο κέντρο για όλο το νησί και φυσικά η ιστορία του «έρχεται» πριν από τα βυζαντινά χρόνια, αφού έχουν βρεθεί ίχνη από πολύ παλιές κατοικήσεις και ικανά στοιχεία πολιτισμού. Συγκεκριμένα, στο διπλανό λόφο, του Αγίου Αντωνίου, βρίσκονται μυκηναϊκοί τάφοι,  που είναι δορυφόροι παλαιάς κατοίκισης.

    Χρωστούμε πολλά γι’  αυτό το Κάστρο και όχι μόνο,  στην Ντιάνα Αντωνακάτου, η οποία και μας φανέρωσε πλήθος ιστορικών στοιχείων  μέσα από τις μελέτες της και τιμήθηκε γι’ αυτό από την Ακαδημία Αθηνών.

Στο Κάστρο  Αγίου Γεωργίου Παλικής βρίσκονται ερείπια από βυζαντινή  και μεταβυζαντινή εκκλησία και στο σήμερα, στέκει  ένα εκκλησάκι αφιερωμένο στον Άγιο Γεώργιο, όπου και αδιαλείπτως οι κάτοικοι της περιοχής κάνουν το γιορτάσι στον άγιο. 

Για το Κάστρο του αγίου Γεωργίου Παλικής έχουμε έγγραφες  μαρτυρίες από τον 18^ο αιώνα, αναφέρεται ως κάστρο,  που  ήταν προστατευτικό της περιοχής από τους πειρατές και άλλους εχθρούς. Σώζονται δε, έγραφες παραδόσεις από τον λόγιο και εκδότης του περιοδικού  «Η Ηχώ» της Κεφαλληνίας (Ιούνιος 1928- Θεοτόκης Χ. Θεοτοκάτος, εκδότης και αρχισυντάκτης), καταγόμενος  από το χωριό Ρίφι.

Επίσης, μέσα από τις γραπτές μαρτυρίες, παλιά έγγραφα εκπαίδευσης,  που πιστοποιούν τις προφορικές μαρτυρίες, δίπλα στο εκκλησάκι  υπήρχε σχολείο, (σώζονται τα ερείπια του), όπου οι: Χαράλαμπος  Βολτέρας  και η Μαρία Κούρτελη, είχαν και την δεύτερη  επωνυμία τους,  Καραβάς, ήταν   ζευγάρι δασκάλων,  του 19^ου αιώνα, που δίδασκαν εκεί τα παιδιά της Ανωγής τα χρόνια της Αγγλοκρατίας. 

Ο λόφος αυτός, ήταν στην ιδιοκτησία τους (ή ακόμη, μπορεί να είχαν μια κύρια εποπτεία)  και μη έχοντας απογόνους,  φαίνεται πως,  οι άνθρωποι που τους κληρονόμησαν, ήταν αυτοί που εργάζονταν στα κτήματα του λόφου.

Αποφεύγοντας το πλήθος των ιστορικών στοιχείων και αναφορών, σημαντική είναι η πληροφορία παράδοσης, ότι αυτό το Κάστρο, στα χρόνια της Αγγλοκρατίας στο νησί μας, υπήρξε πέρα από το σχολείο του,  (Σχολή Καραβά) και τόπος συνάντησης αγωνιστών – ριζοσπαστών, ενάντια στον Άγγλο καταχτητή.

Ο λόγιος Θεοτόκης   Θεοτοκάτος γράφει στο περιοδικό του « Η Ηχώ», για την περίπτωση του  «Μπαμπάουλα», που ήταν ένας κάτοικος από την περιοχή αυτή, ναυτικός, απόκτησε δικό του καράβι,  παντρεμένος με μια πολύ νεότερή του γυναίκα, που την είχε γνωρίσει σ’ ένα ταξίδι στη Σμύρνη.

 Στη πορεία του χρόνου αυτή  αποφάσισε μαζί με τον νεότατον μούτσο του πλοιαρίου τους,  να ξεφορτωθεί τον  καπετάνιο άνδρα  της,  «οπλίζοντας»  το χέρι του εραστή, τον έλεγαν Κώστα,    χτυπώντας τον άσχημα με κάποιο σίδερο και τον έριξαν στη θάλασσα κοντά στο νησί μας, έπειτα από επιστροφή ταξιδιού.

Ο κακοποιημένος στο πρόσωπο και άσχημα χτυπημένος μπόρεσε και βγήκε στη στεριά, έτυχε της περίθαλψης ανθρώπων,  αλλά είχε χάσει τα λογικά του,  πάθαινε διαλείψεις μνήμης και περιφερόταν εδώ και κει, διακονεύοντας  λίγο ψωμί και τροφή για να ζήσει.

Η φιγούρα του τρόμαζε τα παιδιά, αφού έβλεπαν ένα άνθρωπο μεταμορφωμένο στο πρόσωπο με ένα μάτι, με αυλακιές από τη χτυπιά στο κεφάλι του, με γένια μακριά  και, όπως ήταν ντυμένος ρακένδυτος, με μια μεγάλη ριχτή καπαρντίνα, (που φαίνεται να του την είχαν δώσει), περιδιάβαινε τα σοκάκια  για να βρει απάγκιο μέσα στις κρύες νύχτες και τα καυτά μεσημέρια.

Πήρε το προσωνύμιο «Ο Μπαμπάουλας » και σύμφωνα με τις  προφορικές παραδόσεις, όπου τον συναντούσαν, του έριχναν πέτρες και ξόρκιζαν το μέρος.  Σύχναζε δε σε πανηγύρια, για να μπορεί να του δίνουν φαγητό. Τύγχανε της λύπησης, αλλά και της βοήθειας από πολλούς.

Είχαν φύγει η Άγγλοι από την Επτάνησο και σ’ ένα μεγάλο  πανηγύρι του Αγίου Γεωργίου στο  ομώνυμο Κάστρο Παλικής, μετά τη Θεία εορτάσιμη Λειτουργία, οι  γιορτάζοντας την πανήγυρη, είχαν στρώσει  κοντά στο σχολείο, μεγάλο ζεύκι.  Στο  μεγάλο τραπέζι καθόταν και ο δάσκαλος Καραβάς με τη γυναίκα του, αλλά και πολύς κόσμος και οι άρχοντες του τόπου..     «Ο Μπαμπάουλας» ήταν σε μια γωνιά, κοντά σε μια ξερολιθιά ακουμπισμένος, κοιτούσε από μακριά και ο ιερέας  Διονύσιος  Θεοτοκάτος, που είχε  το παρανόμι, «Ευλόγιος»,  σηκώθηκε από το μεγάλο ξύλινο πάγκο, έχοντας στα χέρια του φαγητό, να το δώσει στον Μπαμπάουλα.  Τα μάτια του Μπαμπάουλα ήταν κατεβασμένα, όταν εννοούσε το πρόβλημά του,  ντρεπόταν και έκρυβε το πρόσωπό του …

Τη στιγμή όμως που ο ιερέας πλησίασε τον Μπαμπάουλα, αυτός δε δέχτηκε το φαγητό, αλλά γονάτισε και άρχισε να κλαίει δυνατά. Τι είχε συμβεί; Πετάχτηκε με φόρα ο Μπαμπάουλας και μέσα σε ένταση ξεσκεπάστηκαν όλα τα συμβάντα…

Ο ιερέας φορούσε έναν ξύλινο Σταυρό, κρεμαστός μπροστά του, και μόλις ο Μπαμπάουλας είδε τον Σταυρό, συνήλθε, θυμήθηκε κάποιο συμβάν και ήρθε στα συγκαλά του και αποκάλυψε ποιος ήταν.  Σ’ αυτό τον Σταυρό, ο Μπαμπάουλας,   όταν ήταν νέος, (καταγόταν από τα Μονοπολάτα) και λεγόταν Νικόλας Φ…,  μαζί με άλλους της περιοχής του,  ορκίζονταν  από τον  παπά Διονύση  Θεοτοκάτο , για να σταθούν ριζοσπαστικά  και  αγωνιστικά ενάντια στους Άγγλους.  Ο Μπαμπάουλας είχε δε μαθητεύσει στο σχολείο του Καραβά (του Χαράλαμπου Βολτέρα)  ήταν ριζοσπάστης και ο Σταυρός του ενεργοποίησε τη μνήμη…

Ο Σταυρός αυτός ήταν του παπά Βλάχου, που τον κυνηγούσαν κι αυτόν οι Άγγλοι, για το ριζοσπαστικό του φρόνημα και, οι οικογένειες:  Θετοκάτου και Αντωνάτου έκρυβαν τους διωγμένους και κυνηγημένους από τους καταχτητές στις σπηλιές της Ανωγής.. Τον Σταυρό αυτόν το δώρισε ο παπά Βλάχος στον Διονύση Θεοτοκάτο να τον θυμάται για τη βοήθεια που του έδινε και τον έκρυβε η οικογένειά του.    

Τελικά  ο Μπαμπάουλας  θυμήθηκε περισσότερα, αποκάλυψε ποιος είναι και,  ότι ως ενεργός ριζοσπάστης που ήταν, τον κυνηγούσαν οι Άγγλοι  και κατέφυγε στην Τεργέστη ως ναύτης. Σιγά - σιγά απόκτησε δικό του καράβι.

 Το συμβάν του Μπαμπάουλα, το έκδωσε ο Θεοτόκης Θεοτοκάτος( ήταν ανιψιός του παπα- Διονύση Θεοτοκάτου)  στο περιοδικό του, που δυστυχώς έως τώρα δεν βρίσκεται μέσα στη διασωθείσα σειρά των τευχών. Από το δικό μου αρχείο που έχει σωθεί,  θα φωτοτυπηθεί και θα μοιραστεί την ημέρα της εορτής στο κοινό που θα βρεθεί εκεί, στο Κάστρο του Αγίου Γεωργίου Παλικής. 

Χρόνια Πολλά και Καλά