Ομότιμος Καθηγητής Σπύρος Παυλίδης: «Η Γη αναπνέει μέσα από τους σεισμούς – Η γνώση είναι η ασπίδα μας απέναντι στον πανικό»

Ακολουθούν τα βασικά σημεία της ανάλυσης του καθηγητή, τα οποία αποτελούν έναν πολύτιμο οδηγό για το πώς πρέπει να προσεγγίζουμε και να κατανοούμε τους σεισμούς.

Η Γνώση νικά τον Φόβο

Βασικός άξονας της τοποθέτησης του κ. Παυλίδη είναι ότι οι σεισμοί είναι μια απόλυτα φυσιολογική διεργασία. «Αν δεν είχαμε σεισμούς, δεν θα είχαμε ζωή στον πλανήτη. Η Γη είναι ζωντανή και οι σεισμοί είναι οι χτύποι της καρδιάς της», ανέφερε χαρακτηριστικά. Εξήγησε πως ο πανικός προέρχεται από την ψευδαίσθηση του ανθρώπου ότι η γη που πατάει είναι μόνιμα στερεή. Όταν αυτό κλονίζεται για λίγα δευτερόλεπτα, δημιουργείται ψυχολογικό κενό. Ωστόσο, τόνισε ότι «τα δημιουργήματα του ανθρώπου είναι αυτά που καταρρέουν και σκοτώνουν, όχι η ίδια η φύση», αναδεικνύοντας τη σημασία της σωστής αντισεισμικής δόμησης και των συχνών ασκήσεων προστασίας, ώστε οι πολίτες να αντιδρούν υποσυνείδητα την ώρα της δόνησης.

Ο Ελλαδικός Χώρος: Ένα Ανοιχτό Γεωλογικό Εργαστήρι

Η Ελλάδα κατατάσσεται στις πιο σεισμογενείς περιοχές του πλανήτη. Ο καθηγητής τόνισε πως ο ελλαδικός χώρος –από το Ιόνιο και την Πίνδο, μέχρι την Κρήτη και το Αιγαίο– βρίσκεται στα όρια σύγκρουσης μεγάλων λιθοσφαιρικών πλακών (της αφρικανικής με την ευρασιατική). Αυτή η τεράστια γεωλογική πίεση είναι υπεύθυνη για τα ψηλά μας βουνά και τις βαθιές θάλασσες. Μάλιστα, προσδιόρισε τρεις βασικές περιοχές με την πιο έντονη τεκτονική δράση: την τάφρο του Βορείου Αιγαίου, τον Κορινθιακό κόλπο και το εξωτερικό τόξο του Ιονίου, μαζί με την Κρήτη.

Η Σεισμική Μνήμη του Ιονίου και το 1953

Αναφερόμενος στους μεγάλους καταστροφικούς σεισμούς της ιστορίας, ο κ. Παυλίδης στάθηκε στο Ιόνιο, κάνοντας ξεχωριστή αναφορά στον καταστροφικό σεισμό του 1953 που ισοπέδωσε την Κεφαλονιά, τη Ζάκυνθο και την Ιθάκη. Όπως επισήμανε, δεν επρόκειτο για έναν μεμονωμένο σεισμό, αλλά για μια αλληλουχία σφοδρών δονήσεων μέσα στον Αύγουστο, προερχόμενη από ένα μεγάλο ρήγμα που διαπερνά την Κεφαλονιά. Η μνήμη τέτοιων γεγονότων, σύμφωνα με τον καθηγητή, δεν πρέπει να λειτουργεί τρομοκρατικά, αλλά διδακτικά για τις νεότερες γενιές, υπενθυμίζοντας τους αυστηρούς κανόνες δόμησης που ακολουθήθηκαν έκτοτε και θωράκισαν τα νησιά.

Κλιματική Αλλαγή και Στάθμη της Θάλασσας: Οι αλήθειες, οι μύθοι και οι υπερβολές

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα κεφάλαια της συνέντευξης επικεντρώθηκε στο φλέγον ζήτημα της κλιματικής αλλαγής και, ειδικότερα, στην αυξομείωση της στάθμης της θάλασσας. Με την ψυχραιμία του επιστήμονα που μελετά την ιστορία του πλανήτη σε βάθος εκατοντάδων χιλιάδων ετών, ο κ. Παυλίδης έβαλε τα πράγματα στη θέση τους, αποδομώντας ακραία σενάρια πανικού:

• Το γεωλογικό παρελθόν: Πριν από περίπου 20.000 χρόνια, στο αποκορύφωμα της τελευταίας παγετώδους περιόδου, η στάθμη της θάλασσας βρισκόταν 125 μέτρα χαμηλότερα από το σημερινό της επίπεδο. Από τα 18.000 χρόνια και μετά, η στάθμη άρχισε να ανεβαίνει σταδιακά. Σε προηγούμενη μεσοπαγετώδη περίοδο (πριν από 126.000 χρόνια), η θερμοκρασία του πλανήτη ήταν κατά 2 έως 4 βαθμούς υψηλότερη από τη σημερινή, χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση.
• «Κλιματική Αλλαγή» ναι, «Κλιματική Κρίση» όχι: Οι όροι «κλιματική μεταβολή» και «κλιματική αλλαγή» είναι δόκιμοι επιστημονικοί όροι. Αντίθετα, απέρριψε τον όρο «κλιματική κρίση», χαρακτηρίζοντάς τον ως μια πολιτική και οικονομική επινόηση. Ξεκαθάρισε, ωστόσο, ότι η τωρινή αύξηση της θερμοκρασίας είναι μια μετρήσιμη πραγματικότητα, με την επίδραση του ανθρώπου να είναι αναντίλεκτη.
• Η αλήθεια για την άνοδο της στάθμης: Στο ερώτημα εάν κινδυνεύουμε να δούμε τη στάθμη της Μεσογείου να ανεβαίνει κατά 2 ή 3 μέτρα μέσα στην επόμενη δεκαετία, ο καθηγητής ήταν καθησυχαστικός: Η πιο ρεαλιστική επιστημονική εκτίμηση είναι ότι η άνοδος αναμένεται να κυμανθεί γύρω στα 20 εκατοστά. «Σε όλα έχουμε υπερβολές», υπογράμμισε.

Τσουνάμι: Τι πρέπει να γνωρίζουμε

Ο κ. Παυλίδης κατέρριψε μύθους και έδωσε σαφείς, χρηστικές οδηγίες για τον κίνδυνο των θαλάσσιων σεισμικών κυμάτων (τσουνάμι). Ο απλός κανόνας επιβίωσης που όλοι πρέπει να θυμούνται είναι ένας: Εάν, ευρισκόμενοι στην παραλία, νιώσουμε ισχυρή σεισμική δόνηση και δούμε τη θάλασσα να αποσύρεται προς τα μέσα, απομακρυνόμαστε άμεσα προς υψηλότερα σημεία της ξηράς. Η θάλασσα που αδειάζει, συχνά παίρνοντας ένα σκούρο χρώμα («μέλαν ύδωρ») παρασύροντας υλικά από τον βυθό, είναι το αλάνθαστο προειδοποιητικό σημάδι.

Καταρρίπτοντας τους Μύθους

Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης, ο πολύπειρος καθηγητής ξεκαθάρισε αρκετές παρανοήσεις:

• Δεν υπάρχει "εποχικότητα" στους σεισμούς: Η άποψη ότι οι σεισμοί γίνονται συχνότερα το καλοκαίρι επειδή «ξεραίνεται η γη» είναι ένας μύθος που ξεκίνησε από τον Αριστοτέλη, αλλά δεν ισχύει.
• Οι «σεισμοί εκτόνωσης» είναι παρεξηγημένοι: Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι μια μικρή καθημερινή δραστηριότητα (π.χ. των 3 Ρίχτερ) «γλιτώνει» μια περιοχή από έναν μεγάλο σεισμό.
• Πρόβλεψη σεισμών: Παρά τα τεράστια άλματα της τεχνολογίας, η ακριβής πρόβλεψη του πότε, πού και με ποιο ακριβώς μέγεθος θα χτυπήσει ένας σεισμός, παραμένει αδύνατη. Η μόνη πραγματική άμυνα είναι τα ασφαλή κτίρια και η εκπαίδευση.

Ο Εγκέλαδος θα είναι πάντα παρών σε μια περιοχή τόσο δυναμική όσο η δική μας. Το στοίχημα δεν είναι να σταματήσουμε να τον φοβόμαστε, αλλά να μάθουμε να ζούμε μαζί του με σεβασμό και, κυρίως, με επιστημονική γνώση.

Η πλήρης συνέντευξη του Ομότιμου Καθηγητή κ. Παυλίδη είναι διαθέσιμη στο παρακάτω βίντεο από την εκπομπή «Αντιθέσεις» της Κρήτη TV: 

{https://www.youtube.com/watch?v=WvEusWPfxdM/}

INKEFALONIA NEWSROOM