Την ημέρα της 25ης Μαρτίου καταλύεται η αυστηρή νηστεία της Σαρακοστής και επιτρέπεται το ψάρι. Έχει επικρατήσει μάλιστα να τρώμε μπακαλιάρο, με βασικό συνοδευτικό του την σκορδαλιά, η την  αλιάδα όπως ονομάζεται στην Κεφαλονιά.

Για μια ακόμη φορά, ένας τρόπος ζωής και μια αισθητική που βασιζόταν στο μέτρο, στην αρμονία ,στον σεβασμό του περιβάλλοντος και του συνανθρώπου, αναδύθηκε μέσα από τις αναφορές της κ. Νιόβης.

« Στην Κεφαλονιά  τον μπακαλιάρο τον λέμε μπακαλάο  και την σκορδαλιά αλιάδα και είναι από την γνωστή λέξη alio, που είναι το σκόρδο στα ιταλικά και περιλαμβάνει περισσότερο σκόρδο από όλες τις υπόλοιπες σκορδαλιές. 

Η αλιάδα θέλει πολύ κοπάνισμα παλιά την κάνανε στην καφκιά , το σημερινό γουδί  και  ξέρω πολλές νοικοκυρές που θα την φτιάξουν με το κοπάνισμα.

Το κοπάνισμα εκείνα τα χρόνια ήτανε τόσο πολύ, που ακουγόταν έξω στον δρόμο ( ένας ζωντανός ρυθμός στις γειτονιές , που ενίσχυε τους κοινωνικούς δεσμούς).

Ξεκινούσαν από το πρωί και κοπάναγαν και είχαν και βοήθεια οι νοικοκυρές , γιατί εκείνα τα χρόνια στα σπίτια συγκατοικούσαν και άλλα άτομα εκτός από την οικογένεια, κάποια θεία, κάποια εξαδέλφη από το χωριό που είχε κατέβει για να πάει στο Γυμνάσιο στο Αργοστόλι ( μια πολύ έντονη κοινωνική πραγματικότητα στην Κεφαλονιά, όπως και σε όλη  την Ελλάδα, ειδικά τις δεκαετίες του 1950, 1960 και 1970, όπου η εκπαίδευση αποτελούσε το βασικό μέσο κοινωνικής ανόδου (το «εισιτήριο» για μια καλύτερη ζωή) για τους νέους των χωριών και της επαρχίας, όταν  τα μέσα συγκοινωνίας ήταν  λιγοστά , η απόκτηση ενός μεταφορικού μέσου δύσκολη και η στήριξη μεταξύ των οικογενειών υπήρξε σωτήρια).

Σήμερα τα πράγματα έχουν αλλάξει πολύ.

Δεν μεταχειρίζονται πλέον καφκιά, έχουνε το μίξερ, αλλά δεν μπορεί να γίνει η αλιάδα όπως την φτιάχνανε οι παλεές νοικοκυρές με κόρδα, που ανέβαινε πάνω από το πολύ κοπάνι και γινόταν μαστιχωτή. Η καφκιά ήτανε πέτρινη και δεν ξέρω αυτές οι νοικοκυρές πως την σήκωναν , γιατί ήταν και μεγάλες επειδή ήταν και πολυμελείς οι οικογένειες τότε (Η πολυτεκνία ήταν κοινωνικά αποδεκτή και συχνά θεωρούνταν ευλογία, πέραν του ότι τα παιδιά θεωρούνταν απαραίτητο εργατικό δυναμικό για τις αγροτικές εργασίες και την υποστήριξη της οικογένειας).

Κάποιες που είχανε τραπέζι, μου λέγανε ότι φωνάζανε και τον γείτονα να βοηθήσει στο κοπάνισμα, μία γνωστή μου μου είπε ότι δεν άντεχε το κοπάνισμα και ήτανε ένας μάστορας στην αυλή και έκανε μερεμέτια και τον φώναξε να την βοηθήσει( η αθωότητα, η αλληλοϋποστήριξη και η αλληλεγγύη που χαρακτήριζε τις ανθρώπινες σχέσεις στο παρελθόν)

Στο πρακτικό κομμάτι σύμφωνα με τις ρετσέτες της κ Νιόβης, τα υλικά της αλιάδας είναι ένα κεφάλι σκόρδο, χυμός από 2 λεμόνια, λάδι κατά βούληση, αλάτι, μισό φλιτζάνι ζουμί από βακαλάο και 8 πατάτες.

Επειδή πολλοί την θέλουνε πολύ καυτερή, βάζουνε και περισσότερο σκόρδο και ανάλογα με τα άτομα προσαρμόζουν τις ποσότητες.

 Η αλιάδα στην Κεφαλονιά δεν προσφέρεται όπως σήμερα που την βάζουν σε ένα μπολ και δίπλα έχουνε τις πιατέλες με τα διάφορα λαχανικά.

Παλιά βάζανε σε βαθύ πιάτο τα λαχανικά και από πάνω κούλουμο βάζανε την αλιάδα.

Η αλιάδα συνοδεύεται από τον μπακαλιάρο βραστό η τηγανητό, σήμερα τον φτιάχνουνε και με κουρκούτι, αλλά ο παραδοσιακός αφού τον αλεύρωναν τηγανιζόταν σε μπόλικο ελαιόλαδο.

Ο Μπακαλιάρος ο παστός θέλει 2-3 μέρες ξαρμύρισμα. 

Συνοδεύετε από σέσκλα, στην Κεφαλονιά τα λέμε σέσκουλα, βλίτρα (βλίτα) (η χρήση και διατήρηση της  τοπικής διαλέκτου δημιουργεί  αισθήματα δεσμών με την πατρώα γη και κατοχύρωση της πνευματικής ιδιοκτησίας του τοπου) ,από μελιτζάνες και κολοκυθάκια τηγανιτά, κουνουπίδι, το κάβολε στα Κεφαλονίτικα, κοκκινογούλι, παντζάρια.

Όταν η αλιάδα είναι μαζί με τα κοκκινογούλια στο πιάτο, παίρνει ένα χρώμα κόκκινο.

Επίσης από ψαρικά, εκτός από τον μπακαλιάρο συνοδεύεται με γαλέο, πεσκαντρίτσα και χταπόδι, μάλιστα οι περισσότερες νοικοκυρές που ήθελαν να κάνουν αλιάδα με χταπόδι, την αραίωναν με το ζουμί από το χταπόδι και έπαιρνε ένα χρώμα βυσσινί.

Την αλιάδα την συνοδεύουν  με κρασί ρομπόλα ( λευκό κρασί Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ) που παράγεται αποκλειστικά στο νησί της Κεφαλονιάς), η  αλιάδα θέλει άσπρο κρασί. 

Μετά την αλιάδα δε, ο Ελληνικός καφές σε μικρό φλιτζάνι ήταν απαραίτητος -ενδεχομένως για να βοηθήσει το πεπτικό σύστημα.

Όσο για τα γλυκά, δεν υπάρχει κάτι χαρακτηριστικό για την 25η Μαρτίου». 

Στην Κεφαλονιά εκτός από τις 25 Μαρτίου, η αλιάδα γίνεται της Τυρινής, των Βαΐων και του Σωτήρος 6 Αυγούστου, αλλά και όποτε έχει ένα σπίτι  καλεσμένο, γιατί οι περισσότεροι όταν είναι καλεσμένοι για τραπέζι θέλουν αλιάδα ( η αλιάδα αποτελεί μαζί με την κρεατόπιτα τα επίσημα πιάτα της Κεφαλονιάς ( συνταγές που , αντιπροσωπεύουν την τοπική γαστρονομική κληρονομιά και οι Κεφαλονίτες αλλά και επισκέπτες τις έχουν σε πρώτη προτίμηση) .  

Ο κόσμος διακατεχόμενος από το θρησκευτικό συναίσθημα της ημέρας, εκκλησιαζόταν και την παραμονή και ανήμερα , αλλά η διαδικασία της παρασκευής της αλιάδας, δέσμευε πολλές νοικοκυρές στο σπίτι.

«Χρόνια πολλά στην Ελλάδα μας, πάντα να είναι ελεύθερη , χρόνια πολλά στους Έλληνες όπου και αν υπάρχουν και χρόνια πολλά στους εορτάζοντες» οι ευχές της κ. Νιόβης, η οποία

ως πλοηγός μας και αυτή την φορά , μας υπενθύμισε  τις κοινές αφετηρίες μας  και με μία συναισθηματική επανάληψη, έδωσε ζωή στην σύνδεση μας με το παρελθόν .

Ακολουθεί το ηχητικό της συνέντευξης.

{https://soundcloud.com/user-46829938/inkefalonia-89-2-785811632}