Στη Σάμη και ιδιαίτερα στα χωριά της Κεφαλονιάς διατηρούνταν έως πριν λίγα χρόνια, οι  Λαϊκές Αποκριές. Κύριο μέρος των εκδηλώσεων ήταν οι χοροί και οι λαϊκές θεατρικές  παραστάσεις,  που διασκέδαζαν τον κόσμο. Οι  παραστάσεις αυτές παίζονταν εξολοκλήρου  από άνδρες, όπως συνέβαινε και με το χορό από τις Καντρίλιες, δηλαδή, τους γυναικείους ρόλους τους υποδύονταν  κάποιοι άνδρες ντυμένοι με γυναικεία αμφίεση.

Αγαπημένα «θεατρικά» ή μέρος από θεατρικά έργα που «ανέβαζαν», ήταν η κονταρομαχία από τον «Ερωτόκριτο» του Βιτσέντζου Κορνάρου, ή ο «Τάσος και η Γκόλφω».

Οι χοροί με τα παλιά παραδοσιακά γιλεκάκια και τις φουστανέλες, επίδραση από τους κυνηγημένους Έλληνες, από τα χρόνια της Τουρκοκρατίας,  που είχαν βρει απάγκιο  στο νησί μας, είχαν τη πρώτη θέση. Τόσο οι  κεφαλονίτικοι χοροί, όσο και κάποιοι ευρωπαϊκοί, όπως τα βαλς, τα σοττίς, τα ταγκό, οι πόλκες και οι μαζούρκες, αλλά και οι καντρίλιες ήταν απαραίτητο να τους  γνωρίζει ο βιολιτζής και οι άλλοι οργανοπαίχτες της ορχήστρας.  Το γαϊτανάκι και τις καντρίλιες, συνήθως στην περιοχής της Σάμης τις έπαιζαν πάνω στο ρυθμός του φοξ- αγγλε. Με αυτές τις διασκεδαστικές εκφράσεις πορεύτηκε η παράδοση της αποκριάς στα χωριά του νησιού μας.

Σήμερα, έχει ελαττωθεί ή παραμεριστεί αισθητά αυτός ο τρόπος διασκέδασης και ως «κατάλοιπο» εκείνης της εποχής,  διατηρείται η παρουσία της ορχήστρας και γενικά του χορού, που «πήρε πάνω του»  το βασικό στοιχείο της χαράς. Φυσικά, σήμερα   η ορχήστρα έγινε έντεχνη και εκτόπισε τον παλιό  πρακτικό τρόπο παιξίματος και τα παραδοσιακά ποιμενικά όργανα, (σκορτσάμπουνο, φλογέρα, ανακαρί…) που συνόδευαν τη φωνή και το χορό των χορευτών.  

Μια  θεατρική παράσταση «Ο  Τάσος και η Γκόλφω» που άφησε εποχή και που απετέλεσε τον κορμό καρναβαλιού στη Σάμη, έγινε στα προσεισμικά χρόνια…  Βέβαια, πέρα από τα θεατρικά δρώμενα, ο σατιρικός γάμος είχε την εκλεκτή θέση στην αποκριά των χωριών, τον οποίον  και τον περίμεναν όπως – όπως, να γίνει και να τον χαρούν. Πρωτίστως  ήθελαν την αναπαράσταση του σατιρικού  γάμου, για να γελάσουν,  να διασκεδάσουν με τις «πονηρές κι  αθυρόστομες  κουβέντες του»!   

Σε τοπική εφημερίδα συναντάμε το ποίημα του Δημήτρη  Σ. Δελλαπόρτα,  που ποιητικά μας εξιστορεί,  το πώς έγιναν προπολεμικά   οι αποκριάτικες θεατρικές παραστάσεις στη Σάμη, που συμμετείχαν πέρα από  τους Σαμικούς,   οι  Μουζακάδες και οι Πουλάδες.

Το καρναβάλι στην Σάμη

Στην Σάμη η διασκέδασις είχεν επιτυχίαν.

Το καρναβάλι πέρασε με άκραν ησυχίαν.

Κόσμος πολύς μαζεύτηκε να δη τής μασκαράδες

και όλοι να γλεντήσουνε μ’ αυτούς τούς  Μουζακάδες,

Εκάμαν το ειδύλλιον πέρα εκεί, την Δέσπω,

και την πραγματικότητα  ενόμιζα πως βλέπω.

Είχον αράπη τέλειον , που τίποτα δεν χάνει,

τοις  πάσι τον γνωστότατον, τον Μιχαλάτον  Γιάννη.

Είχαν  και έναν γιατρό στο καρναβάλι οι φίλοι

τον φίλτατον κι αγαπητόν Μερκούρη τον Βασίλη.

Πού σώλεγε στο κρύωμα καθάρσιο να πάρης!

Με άλλα λόγια δηλαδή να σκάσης να κρεπάρης.

Γλέντια πολλά εκάμανε που πηγαίνανε αντάρα.

Έπαιξ’  ωραία το βιολί καθώς και η κιθάρα.

Αλλ’ απ’ εδώ με άσματα, αλλ’ από ‘ κει γελώντες.

Κι’ εκάμανε την πρώτη εκεί οι φίλτατοι μωλιώτες.

Είχανε κι’ άλλον’ κει  γιατρό πούχε μαγάλη χάρι,

π’ αν δεν λανθάνω, κάποτε τον είχα δη τσαγκάρη.

που αν επήγαιν’ ασθενής καλά να τόνε κάμη

του συνηστούσε δίαιτα να γίνη σαν καλάμι!

Το δράμα επαρέστησαν την «Γκόλφω και τον Τάσο»,

που έτυχε να τους ιδώ  κι ‘εγώ να τους θαυμάσω.

Ο Τάσος υπεκρίνετο από τον Λεωνίδα,

οπού την τόση τέχνη του σε άλλονε δεν είδα.

Τον Θανασούλα , πούτανε όλο χαρά  γιομάτος,

τον υπεκρίνετο καλά  ο Ντίνος Κοσμετάτος.

Κι’ αυτός ο Ζήσης το θεριό, και με μεγάλη χάρι

στο δράμα υπεκρίνετο από τον Αρτελάρη.

Ωραία εγλεντήσανε σ’ αυτές τής μασκαράδες.

Επαίζανε θαυμάσια  το δράμα οι Πουλάδες.

Σε κάθε βόλτα του χορού ροδέλες επετούσαν

κι’ επαίξανε πολύ καλά κι ‘ αυτοί την «Αρετούσαν».

Είχαν  κι’ αυτοί έναν γιατρό πούταν πεπαιδευμένος,

κι’ από τούς τρόπους νόμιζες πως ήτανε σπουδασμένος.

Αυτός περνάει στην σπουδή Βαγγέλη και Βασίλη

και συνιστά για φάρμακο πάντα το χαμομίλι!

όταν τελείωσαν όλ’ αυτά  όλοι κι’ η μασκαράδα

τετράδες εσχημάτησαν και μπήκαν στην αράδα.

Και τότε διελύθησαν εν ησυχία πλήρει

και έτσι ετελείωσε το τρελλοπανηγύρι.

                                         Δημήτρης Σ. Δελλαπόρτας